Nhiễm trùng tiểu là một trong những tình trạng nhiễm trùng phổ biến nhất mà phụ nữ thường gặp khi mang thai. Tuy triệu chứng đôi khi mờ nhạt hoặc thậm chí không có biểu hiện, nhưng nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng cho cả mẹ và bé.
- Khái niệm (Định nghĩa)
Nhiễm trùng tiểu (NTT) trong thai kỳ là tình trạng vi khuẩn xâm nhập và gây viêm ở các cơ quan thuộc hệ tiết niệu như niệu đạo, bàng quang hoặc nghiêm trọng hơn là thận (viêm đài bể thận). Bệnh được chia làm 3 thể chính:
- Nhiễm khuẩn niệu không triệu chứng:Thai phụ không cảm thấy đau buốt nhưng có vi khuẩn trong nước tiểu.
- Viêm bàng quang cấp:Nhiễm trùng ở đường tiết niệu dưới.
- Viêm đài bể thận cấp:Nhiễm trùng đường tiết niệu trên (thận), đây là thể bệnh nặng nhất.
- Mức độ nguy hiểm của bệnh
Nhiễm trùng tiểu nếu không được kiểm soát tốt sẽ dẫn đến những hệ lụy nguy hiểm:
- Đối với mẹ:Tăng nguy cơ viêm đài bể thận cấp, tiền sản giật, thiếu máu và đặc biệt là sốc nhiễm trùng. NTT cũng là yếu tố thúc đẩy tình trạng ối vỡ non và chuyển dạ sớm.
- Đối với thai nhi:Gây sinh non (chiếm khoảng 50% các trường hợp do nhiễm khuẩn), thai chậm tăng trưởng trong tử cung (IUGR), trẻ sinh ra nhẹ cân, suy hô hấp và tăng tỷ lệ tử vong chu sinh.
- Căn nguyên và Cơ chế gây bệnh
- Tác nhân chính:Vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) chiếm đa số các trường hợp, ngoài ra còn có Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae và Liên cầu khuẩn nhóm B (GBS).
- Cơ chế:Khi mang thai, nồng độ Progesterone tăng làm giãn cơ trơn niệu quản, đồng thời tử cung lớn dần chèn ép bàng quang gây ứ đọng nước tiểu. Sự thay đổi pH âm đạo và hệ vi sinh vật cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn coliform từ đường tiêu hóa dễ dàng xâm nhập ngược dòng vào đường tiết niệu.
- Triệu chứng, dấu hiệu nhận biết và Chẩn đoán
- Triệu chứng:Tiểu nhiều lần, tiểu rắt, tiểu buốt, cảm giác nóng rát khi đi tiểu, đau tức vùng hạ vị. Nếu bị viêm thận, sản phụ sẽ sốt cao, lạnh run và đau vùng hông lưng.
- Chẩn đoán:
- Tổng phân tích nước tiểu:Tìm sự hiện diện của bạch cầu, Nitrit hoặc máu.
- Cấy nước tiểu (Tiêu chuẩn vàng):Được xác định khi số lượng vi khuẩn ≥105 CFU/mL đối với nhiễm khuẩn không triệu chứng.
- Khi nào cần đến gặp bác sĩ?
- Tầm soát định kỳ:Mọi thai phụ nên được thực hiện xét nghiệm nước tiểu ngay từ 3 tháng đầu hoặc ở tuần 24-28 của thai kỳ để phát hiện sớm nhiễm khuẩn không triệu chứng.
- Dấu hiệu khẩn cấp:Đến cơ sở y tế ngay khi có biểu hiện tiểu đau, nước tiểu đục/có máu, hoặc sốt kèm đau lưng.
- Phương pháp điều trị
Việc điều trị NTT trong thai kỳ bắt buộc phải dùng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ để đảm bảo an toàn cho thai nhi:
- Kháng sinh an toàn:Nhóm Penicillins và Cephalosporins (như Cephalexin) thường được ưu tiên lựa chọn.
- Lưu ý:Một số loại như Nitrofurantoin không nên dùng sau tuần 37 vì nguy cơ gây thiếu máu tán huyết ở trẻ sơ sinh. Thai phụ cần uống đủ liều ngay cả khi triệu chứng đã giảm để tránh tái phát hoặc kháng thuốc.
- Biện pháp phòng ngừa
- Uống đủ nước: Giúp pha loãng nước tiểu và đào thải vi khuẩn ra ngoài thường xuyên.
- Vệ sinh đúng cách: Luôn lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn vào niệu đạo.
- Không nhịn tiểu: Đi tiểu ngay khi có nhu cầu và sau khi quan hệ tình dục.
- Khám thai định kỳ:Để thực hiện các test tầm soát quan trọng.
Mọi chi tiết liên quan xin nhắn tin hoặc liên hệ đến tổng đài: 1900 58 88 58 để được giải đáp thắc mắc.
