Tiền sản giật là một trong những biến chứng thai kỳ nguy hiểm, ảnh hưởng đến khoảng 2-8% thai phụ trên toàn thế giới. Việc hiểu đúng và tầm soát sớm bệnh lý này là “chìa khóa” để bảo vệ tính mạng của cả mẹ và bé.
Khái niệm (Định nghĩa) Tiền sản giật (TSG) là một rối loạn đa hệ thống, đặc trưng bởi tình trạng tăng huyết áp mới khởi phát sau tuần thứ 20 của thai kỳ kết hợp với đạm niệu (protein trong nước tiểu) hoặc các dấu hiệu tổn thương cơ quan đích (như gan, thận, não).
Mức độ nguy hiểm của bệnh TSG là nguyên nhân trực tiếp hàng đầu gây tử vong mẹ và trẻ sơ sinh.
- Đối với mẹ:Có thể dẫn đến các biến chứng nặng nề như Sản giật (co giật), hội chứng HELLP (tan máu, tăng men gan, giảm tiểu cầu), suy thận cấp, phù phổi cấp, xuất huyết não, và nhau bong non.
- Đối với thai nhi:Gây thai chậm tăng trưởng trong tử cung (IUGR), sinh non (chiếm 15-67% các ca TSG), ngạt chu sinh và tăng nguy cơ thai chết lưu.
Căn nguyên Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn, nhưng giả thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất là do sự xâm nhập bất thường của các nguyên bào nuôi vào hệ thống động mạch xoắn tử cung trong giai đoạn sớm của thai kỳ. Điều này khiến bánh nhau bị thiếu máu cục bộ, giải phóng các yếu tố kháng tạo mạch (như sFlt-1) vào máu mẹ, gây tổn thương tế bào nội mô và co mạch toàn thân.
Triệu chứng và Dấu hiệu nhận biết Nhiều trường hợp TSG diễn tiến âm thầm cho đến khi trở nặng. Chị em cần lưu ý các dấu hiệu cảnh báo (dấu hiệu nặng):
- Huyết áp tăng cao ≥160/110 mmHg.
- Nhức đầu dữ dội, dai dẳng, không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường.
- Rối loạn thị giác (nhìn mờ, hoa mắt, thấy ám điểm).
- Đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải.
- Phù tay, chân hoặc mặt tiến triển nhanh.
Phương pháp chẩn đoán
- Đo huyết áp:HATT ≥ 140 mmHg và/hoặc HATTr ≥ 90 mmHg qua 2 lần đo cách nhau ít nhất 4 giờ.
- Xét nghiệm nước tiểu:Định lượng protein niệu ≥ 300mg/24 giờ hoặc que nhúng (Dipstick) ≥ 2+.
- Xét nghiệm máu:Đánh giá số lượng tiểu cầu, men gan, Creatinine huyết thanh.
- Tỉ số sFlt-1/PlGF:Đây là bước tiến mới giúp chẩn đoán và tiên lượng TSG ngắn hạn (trong vòng 1-4 tuần) với độ chính xác rất cao.
Khi nào cần đến cơ sở y tế? Thai phụ nên đi khám ngay nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nặng nào nêu trên hoặc khi cảm thấy cử động thai giảm. Ngoài ra, việc tầm soát định kỳ ở tuần 11 – 14 là bắt buộc để đánh giá nguy cơ sớm.
Phương pháp điều trị
- Chấm dứt thai kỳ:Là biện pháp duy nhất giải quyết triệt để bệnh vì TSG có nguồn gốc từ bánh nhau.
- Ngừa co giật:Sử dụng Magnesium sulfate (MgSO4) là lựa chọn hàng đầu cho các trường hợp TSG nặng và sản giật.
- Kiểm soát huyết áp:Dùng các thuốc như Labetalol, Hydralazine hoặc Nifedipine dạng phóng thích nhanh.
Biện pháp phòng ngừa
- Aspirin liều thấp (81-150mg/ngày):Uống vào buổi tối, bắt đầu tốt nhất từ tuần thứ 11 đến trước 16 tuần và kéo dài đến tuần 36 giúp giảm tới 62% nguy cơ TSG non tháng.
- Bổ sung Canxi:Ít nhất 1g/ngày cho nhóm có chế độ ăn thiếu canxi.
- Quản lý cân nặng:Duy trì BMI hợp lý trước khi mang thai
Mọi chi tiết liên quan xin nhắn tin hoặc liên hệ đến tổng đài: 1900 58 88 58 để được tư vấn và giải đáp chi tiết.
