Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột (chủ yếu là Enterovirus 71 và Coxsackievirus A16) gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh có thể lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mụn nước, nước bọt hoặc phân của người bệnh. Trẻ mắc bệnh có thể tiến triển thành các biến chứng nghiêm trọng về thần kinh, tim mạch, hô hấp, vì vậy trẻ cần được phát hiện sớm triệu chứng và được khám, theo dõi cẩn thận.
1. Dấu hiệu nhận biết sớm bệnh tay chân miệng
Bệnh thường khởi phát sau thời gian ủ bệnh từ 3–7 ngày. Các dấu hiệu ban đầu bao gồm:
- Sốt nhẹ hoặc sốt cao: Có thể kéo dài 1–2 ngày, đôi khi sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt là dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng.
- Đau họng, biếng ăn, mệt mỏi: Trẻ thường quấy khóc, bỏ bú, bỏ ăn.
- Loét miệng: Xuất hiện các vết loét đỏ hoặc phỏng nước nhỏ ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi gây đau rát, khiến trẻ chảy nước dãi nhiều.
- Phát ban dạng phỏng nước: Ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối hoặc quanh miệng. Mụn nước có thể gây đau nhưng hiếm khi ngứa ở trẻ nhỏ.
2. Cách chăm sóc trẻ mắc bệnh tay chân miệng
Bệnh thường nhẹ và có thể tự khỏi sau 7–10 ngày nếu được chăm sóc đúng cách:
2.1. Chế độ ăn uống
- Cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp, sữa mát.
- Tránh thức ăn nóng, cay, mặn gây đau miệng.
- Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, có thể dùng nước mát, nước dừa, oresol nếu có dấu hiệu mất nước.
2.2. Vệ sinh cá nhân và môi trường
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi thay tã, trước khi cho trẻ ăn.
- Vệ sinh miệng bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ.
- Tắm rửa sạch sẽ mỗi ngày, có thể dùng nước lá chè xanh, lá chân vịt để sát khuẩn nhẹ vùng da tổn thương.
- Khử trùng đồ chơi, vật dụng cá nhân của trẻ thường xuyên.
2.3. Theo dõi và nghỉ ngơi
- Cho trẻ nghỉ ngơi tại nhà, tránh đến trường hoặc nơi đông người.
- Theo dõi sát các dấu hiệu trở nặng như: sốt cao không hạ, giật mình, run tay chân, ngủ li bì, nôn nhiều, thở nhanh hoặc tím tái.
- Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
3. Phòng bệnh tay chân miệng
- Rửa tay đúng cách cho cả trẻ và người chăm sóc.
- Không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, ly uống nước, đồ chơi.
- Vệ sinh nhà cửa, lớp học sạch sẽ, thông thoáng.
- Cách ly trẻ bệnh ít nhất 7–10 ngày để tránh lây lan.
