Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi (thuộc họ Paramyxoviridae) gây ra, lây lan nhanh qua đường hô hấp. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
1. Triệu chứng của bệnh sởi
Bệnh sởi tiến triển qua 3 giai đoạn chính:
1.1. Giai đoạn khởi phát (1–4 ngày đầu):
- Sốt cao (có thể lên tới 39–40°C)
- Ho khan, chảy nước mũi, hắt hơi
- Viêm kết mạc mắt (mắt đỏ, chảy nước mắt)
- Mệt mỏi, chán ăn
- Xuất hiện đốm Koplik: các hạt trắng nhỏ ở niêm mạc má, là dấu hiệu đặc trưng của sởi
1.2. Giai đoạn toàn phát:
- Phát ban đặc trưng: Ban dạng sẩn, nổi theo trình tự từ sau tai → mặt → ngực → lưng → toàn thân
- Ban tồn tại 3–7 ngày, sau đó bay dần và để lại vết thâm gọi là “vằn da hổ”
- Có thể kèm theo tiêu chảy, đau bụng, sưng hạch
1.3. Giai đoạn hồi phục:
- Ban mờ dần, các triệu chứng giảm
- Tuy nhiên, nếu không theo dõi kỹ, bệnh có thể chuyển biến nặng
2. Biến chứng nguy hiểm của bệnh sởi
Khoảng 30% người mắc sởi có thể gặp một hoặc nhiều biến chứng sau:
- Viêm tai giữa: gây đau tai, giảm thính lực
- Viêm phổi: là nguyên nhân tử vong hàng đầu do sởi
- Viêm não cấp: hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể gây co giật, hôn mê, di chứng thần kinh
- Tiêu chảy nặng: dẫn đến mất nước, suy kiệt
- Viêm giác mạc, mù lòa: đặc biệt ở trẻ thiếu vitamin A
- Viêm thanh quản, viêm phế quản
- Biến chứng sản khoa: sẩy thai, sinh non nếu mẹ bầu mắc sởi
3. Cách phòng bệnh sởi hiệu quả
3.1. iêm vaccine đầy đủ cho mọi thành viên
- Trẻ em: Tiêm mũi 1 lúc 9 tháng tuổi, mũi 2 lúc 18 tháng tuổi.
- Người lớn: Nếu chưa từng tiêm hoặc chưa mắc sởi, nên tiêm phòng để tạo miễn dịch.
- Phụ nữ chuẩn bị mang thai: Nên tiêm vaccine sởi – quai bị – rubella (MMR) trước khi mang thai ít nhất 1 tháng.
Vaccine là biện pháp phòng bệnh sởi hiệu quả nhất, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nghiêm trọng.
3.2. Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với người bệnh.
- Che miệng khi ho/hắt hơi, dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay.
- Vệ sinh nhà cửa, đồ chơi, vật dụng cá nhân thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn.
3.3. Tránh tiếp xúc với người mắc bệnh
- Cách ly người bệnh tại nhà, không để trẻ đến trường hoặc nơi đông người khi có dấu hiệu nghi ngờ.
- Không đưa trẻ đến nơi đông người trong mùa dịch hoặc khi có ổ dịch sởi đang lưu hành.
3.4. Tăng cường sức đề kháng cho cả gia đình
- Chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, bổ sung vitamin A, C, kẽm.
- Ngủ đủ giấc, vận động hợp lý, tránh căng thẳng.
- Bổ sung vitamin A định kỳ cho trẻ theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
3.5. Theo dõi sức khỏe và khám kịp thời
- Khi có dấu hiệu như sốt cao, phát ban, ho, mắt đỏ, cần đưa đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị sớm.
- Không tự ý điều trị tại nhà nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
