Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ CK I Đoàn Huy Tuyền Bệnh viện VPMED Tân Hưng, TP Hải Phòng ( Bệnh viện Đa khoa Hoà Bình, Tp Hải Dương cũ)
PET/CT tầm soát ung thư buồng trứng sớm tại Bệnh viện VPMED Tân Hưng, TP Hải Phòng
- Nguyên nhân bệnh ung thư buồng trứng
Ung thư buồng trứng là một bệnh khá phổ biến ở phụ nữ. Ung thư buồng trứng phát triển rất âm thầm khi các triệu chứng bất thường xảy ra thì thường ở giai đoạn đã di căn. Ung thư buồng trứng nếu phát hiện sớm điều trị kịp thời có nhiều kết quả tốt.
Ung thư bắt đầu từ một tế bào phát triển bất bình thường trong ADN của nó, hay còn gọi là đột biến. Các đột biến này khiến tế bào phát triển và nhân lên nhanh chóng, tạo ra khối u của các tế bào bất thường. Khối u này gây xâm lấn các mô xung quanh và di căn đến các cơ quan khác trong cơ thể.
- Triệu chứng bệnh Ung thư buồng trứng
Người bị bệnh ung thư buồng trứng thường có các dấu hiệu:
- Chảy máu âm đạo bất thường hoặc đau bụng dưới mà không phải trong chu kỳ kinh nguyệt.
- Người bệnh có cảm giác khó chịu hoặc/và đau ở khu vực bụng trên hay bụng dưới.
- Táo bón có thể xuất hiện do người bệnh ở giai đoạn muộn thường có khối u chèn vào đại tràng, cản trở lưu thông của nhu động ruột, dẫn tới táo bón.
- Trong một giờ đi tiểu nhiều lần do khối u kích thích bàng quang gây cảm giác buồn đi tiểu thường xuyên.
- Bị sút nhiều cân đột ngột mà không biết lý do.
- Chẩn đoán bệnh Ung thư buồng trứng
- Ung thư buồng trứng (UTBT) không có triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn sớm, do đó chẩn đoán thường dựa vào lâm sàng + hình ảnh học + marker + mô bệnh học trong đó tiêu chuẩn vàng là mô bệnh học.
- Các xét nghiệm cận lâm sàng định hướng chẩn đoán ung thư buồng trứng: Siêu âm ổ bụng, siêu âm đầu dò âm đạo, chụp cắt lớp vi tính bụng- tiểu khung, MRI vùng chậu, marker CA125, HE4.
- Mô bệnh học có thể lấy từ phẫu thuật cắt u, sinh thiết phúc mạc hay chọc dịch ổ bụng làm block cell, trường hợp lấy dịch ổ bụng làm tế bào học có thể dùng để xếp giai đoạn bệnh nhưng không thay thế được giải phẫu bệnh.
- Để đánh giá tổng quan của khối ung thư buồng trứng và mức độ di căn bác sĩ sẽ chỉ định chụp PET/CT để đưa ra phương pháp phẫu thuật và điều trị tốt nhất.
- Chẩn đoán giai đoạn ung thư buồng trứng theo FIGO 2014, cập nhật phiên bản mới nhất 2021.
Khi đã được chẩn đoán là ung thư buồng trứng, bác sĩ sẽ đánh giá giai đoạn của bệnh, từ đó đưa ra các phác đồ phù hợp với từng giai đoạn và thể trạng của người bệnh.
Tóm tắt các giai đoạn theo FIGO 2021
GĐ I: Giới hạn trong buồng trứng
GĐ II: Xâm lấn vào tiểu khung
GĐ III: Di căn phúc mạc hoặc hạch vùng
GĐ IV: Di căn xa
Giai đoạn 1: Được chia làm 3 giai đoạn như sau:
- Giai đoạn 1A: Tế bào ung thư chỉ nằm trong một hoặc hai buồng trứng hay một trong hai ống dẫn trứng và chỉ giới hạn bên trong buồng trứng.
- Giai đoạn 1B: Ung thư ở bề mặt ngoài của cả buồng trứng hoặc ống dẫn trứng.
- Giai đoạn 1C: Các mô xung quanh khối u ở buồng trứng hoặc ống dẫn trứng bị phá vỡ, tạo điều kiện cho các tết bào ung thư lan tới các cơ quan vùng chậu hay vùng bụng.
- Giai đoạn 2:
- Giai đoạn 2A: Ung thư lan tới cơ quan trong khung xương chậu.
- Giai đoạn 2B: Ung thư di căn tới hệ tiêu hóa như đại tràng, trực tràng hoặc bàng quang.
- Giai đoạn 3:
- Giai đoạn 3A1: các tế bào ung thư có trong 1 trong 2 ống dẫn trứng hoặc buồng trứng và lan tới các hạch bạch huyết vùng chậu.
- Giai đoạn 3A2: Ung thư lan tới các các cơ quan trong khoang bụng như màng bụng.
- Giai đoạn 3B: Giai đoạn này khối u đã có kích thước đủ lớn để quan sát bằng mắt thường (< 2cm) tại một trong hai hoặc cả hai buồng trứng hoặc ống dẫn trứng, màng bụng và các cơ quan khác ngoài xương chậu
- Giai đoạn 3C: Khối u đã > 2cm và lan tới gan hoặc lách. Giai đoạn 4 (hay còn gọi là ung thư giai đoạn cuối)
- Giai đoạn 4A: tìm thấy tế bào ung thư ở màng dịch của phổi.
- Giai đoạn 4B: Ung thư di căn tới các cơ quan quan trọng như gan, lách, phổi, não …Đây là giai đoạn cuối cùng, do đó hiệu quả điều trị không cao do người bệnh đã bị di căn khắp cơ thể .
- Điều trị bệnh Ung thư buồng trứng
Sau khi xác định được giai đoạn ung thư buồng trứng, dựa trên các yếu tố như tình trạng bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị tối ưu nhất.
– Phẫu thuật ung thư buồng trứng
Tuy theo lứa tuổi và tình trạng của khối ung thư bác sĩ sẽ đưa ra biện pháp phẫu thuật gồm cắt bỏ toàn bộ buồng trứng, ống dẫn trứng, tử cung, cổ tử cung. Nạo vét hạch bạch huyết và loại bỏ mạc nối lớn trong ổ bụng. Đối với một số trường hợp phụ nữ trong độ tuổi sinh sản mà chưa có con và bệnh ở giai đoạn sớm, bác sĩ có thể chỉ định cắt bảo tồn một buồng trứng và một ống dẫn trứng để đảm bảo chức năng sinh sản cho người phụ nữ sau này.
– Hóa trị liệu
Sau khi phẫu thuật, sử dụng một số loại thuốc bằng đường truyền tĩnh mạch nhằm tìm và tiêu diệt tế bào ung thư trong cơ thể.
Thông qua việc phân tích gen bác sĩ sẽ chỉ định việc sử dụng tế bào gốc để điều trị.
– Xạ trị
Sử dụng máy chiếu xạ để chiếu tia phóng xạ có năng lượng cao thẳng trực tiếp khối u, làm khối u teo lại và chết dần.
Sau khi đã điều trị, người bệnh ung thư buồng trứng cần tái khám định kỳ để thay đổi phác đồ điều trị khi cần thiết và phát hiện các dấu hiệu bất thường khác như tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị, hay tình trạng di căn của ung thư…
Tầm soát ung thư sớm bằng khám phụ khoa định kỳ và chụp PET/CT tại Bệnh viện VPMED Tân Hưng, TP Hải Phòng.
NGUỒN THÔNG TIN
- Bộ Y tế (2023). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh ung thư – Ung thư buồng trứng. Quyết định 312/QĐ-BYT.
- Bộ Y tế (2021). Hướng dẫn quy trình kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh – PET/CT. Quyết định 2263/QĐ-BYT.
- Bệnh viện K Trung ương (2022). Phác đồ điều trị ung thư buồng trứng.
- Hội Ung thư Việt Nam (2020). Hướng dẫn thực hành ung thư phụ khoa – Ung thư buồng trứng.
- Nguyễn Văn H., Trần Minh P. (2021). Vai trò PET/CT trong chẩn đoán giai đoạn ung thư buồng trứng. Tạp chí Y học Việt Nam.
- NCCN Guidelines. Ovarian Cancer. Version 2024.
- FIGO Committee. FIGO Staging for Ovarian, Fallopian Tube, and Peritoneal Cancer. Int J Gynecol Obstet. 2021.
- American Cancer Society. Ovarian Cancer (2024).
- Kurman RJ, Shih IM. The Dualistic Model of Ovarian Carcinogenesis. Am J Pathol. 2016.
- Hynninen J et al. PET/CT in Ovarian Cancer. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2020.
